భారత ఎన్నికల సంఘం (ECI) ఆన్‌లైన్ ఓటరు నమోదు ప్రక్రియలో కీలక మార్పు చేసింది. కొత్త ఓటర్ల నమోదు కోసం ఉపయోగించే ఫామ్-6 నుంచి ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR)కు సంబంధించిన డిక్లరేషన్‌ను పూర్తిగా వేరు చేసింది. ఈ మార్పును ECINet పోర్టల్‌లో నవంబర్ 4, 5 తేదీల్లో అమలు చేసింది. ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు ఈ విధానంపై గతంలో అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేయడంతో ఈ నిర్ణయం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.
గతంలో ఆన్‌లైన్‌లో ఫామ్-6 సమర్పించేటప్పుడు SIRకు సంబంధించిన అదనపు డిక్లరేషన్‌ను కూడా అదే ఫామ్‌లో పొందుపరిచారు. దీంతో కొత్త ఓటరుగా నమోదు కావాలనుకునే వారు తమ పేరు లేదా తల్లిదండ్రులు, తాతయ్య, అమ్మమ్మ పేర్లు గతంలో జరిగిన SIR ఓటర్ల జాబితాలో ఉన్నాయా లేదా అనే వివరాలు వెల్లడించాల్సి వచ్చేది. ఈ రెండు ప్రక్రియలకు ఒకే OTP, ఈ-సైన్ ఉపయోగించేలా ఏర్పాటు చేశారు. అయితే ఇప్పుడు ఫామ్-6, SIR డిక్లరేషన్‌ను రెండు వేర్వేరు దరఖాస్తులుగా సమర్పించే విధానాన్ని తీసుకొచ్చారు. ప్రతి దరఖాస్తుకు ప్రత్యేక OTP, ఈ-సైన్ అవసరం.
ఈ మార్పుపై ఎన్నికల కమిషనర్లు వివేక్ జోషి, సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారు. చట్టపరమైన అనుమతి లేకుండా ఫామ్-6లో SIR డిక్లరేషన్‌ను చేర్చడం సరికాదని, ఇది అనధికారికమైన చర్యగా పరిగణించాల్సి ఉంటుందని పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా కొత్తగా ఓటరుగా నమోదు కావాలనుకునే యువతకు ఈ నిబంధన ఇబ్బందులు కలిగిస్తుందని అభిప్రాయపడ్డారు. ఫామ్‌లో మార్పులు చేయాలంటే సంబంధిత చట్టపరమైన విధానాలను అనుసరించాలని సూచించారు.
ఈ వివాదంపై అక్టోబర్ 21న ఎన్నికల సంఘం ఓటర్ల జాబితా విభాగం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. ఆన్‌లైన్ దరఖాస్తులను కూడా ఆఫ్‌లైన్ విధానంలో ఉన్నట్లుగానే రెండు భాగాలుగా విభజించాలని నిర్ణయించింది. అక్టోబర్ 26న సుప్రీంకోర్టులో దాఖలు చేసిన అఫిడవిట్‌లో ఈ విషయాన్ని వెల్లడించింది. ఫామ్-6ను తాము సవరించలేదని, కేంద్ర ప్రభుత్వానికి మాత్రమే సంబంధిత నిబంధనల ప్రకారం ఆ ఫామ్‌లో మార్పులు చేసే అధికారం ఉందని ఎన్నికల సంఘం స్పష్టం చేసింది. ఆన్‌లైన్‌లో రెండు పత్రాలను ఒకే చోట చూపించడం వల్ల ఫామ్-6ను సవరించినట్లు భావించే అవకాశం ఉందని కూడా అంగీకరించింది.
SIR డిక్లరేషన్‌లో దరఖాస్తుదారులు గతంలో జరిగిన ప్రత్యేక ఓటర్ల జాబితా సవరణ సమయంలో తమ పేరు లేదా కుటుంబ సభ్యుల పేర్లు ఓటర్ల జాబితాలో ఉన్నాయా అనే వివరాలను వెల్లడించాలి. అయితే SIR ప్రక్రియ పూర్తయిన రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో ఈ అదనపు డిక్లరేషన్ అవసరాన్ని ఎన్నికల సంఘం ఇప్పటికే తొలగించింది. ప్రస్తుతం SIR కొనసాగుతున్న ప్రాంతాల్లో మాత్రం ఫామ్-6తో పాటు ఈ డిక్లరేషన్‌ను కూడా విడిగా సమర్పించాల్సి ఉంటుంది. రెండు దరఖాస్తుల సమర్పణ పూర్తయితేనే ఆన్‌లైన్ ప్రక్రియ విజయవంతంగా పూర్తవుతుంది.
ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో ఎన్నికల సంఘం పనితీరు, నిర్ణయాల పారదర్శకతపై కూడా చర్చ జరుగుతోంది. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్ నేతృత్వంలో తీసుకుంటున్న కొన్ని నిర్ణయాలపై మిగిలిన ఇద్దరు కమిషనర్లు గతంలో అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసినట్లు వార్తలు వచ్చాయి. మరోవైపు SIR ప్రక్రియను ప్రతిపక్ష పార్టీలు కూడా ప్రశ్నిస్తున్నాయి. ఓటర్ల జాబితా నుంచి పేర్ల తొలగింపు, తిరిగి నమోదు విధానం, కొత్త ఓటర్లకు విధిస్తున్న నిబంధనలపై వివాదం కొనసాగుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో ఫామ్-6, SIR డిక్లరేషన్‌ను వేరు చేస్తూ ఎన్నికల సంఘం తీసుకున్న నిర్ణయం కీలక పరిణామంగా మారింది.