రాజస్థాన్‌లోని జైపూర్ ‘పింక్ సిటీ’కి మరోసారి పెద్ద ముప్పు ఎదురైంది. జైపూర్ చారిత్రక వాల్డ్ సిటీ ప్రాంతంలో అక్రమ నిర్మాణాలు, ఆక్రమణలు, అనుమతి లేని మార్పులు కొనసాగితే యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ హోదా కోల్పోయే ప్రమాదం ఉందని రాజస్థాన్ హైకోర్టు హెచ్చరించింది. ఈ అంశంపై అత్యవసర చర్యలు తీసుకోవాలని కోర్టు అధికారులను ఆదేశించింది.
సెప్టెంబర్ 26న జస్టిస్ ప్రమిల్ కుమార్ మాథుర్ ఈ మేరకు ఆదేశాలు జారీ చేశారు. జైపూర్ వారసత్వ ప్రాంత పరిరక్షణపై వచ్చిన వార్తా కథనంతో పాటు యునెస్కోకు సంబంధించిన పత్రాలను పరిశీలించిన అనంతరం కోర్టు ఈ విషయాన్ని తీవ్రంగా పరిగణించింది. వారసత్వ కట్టడాలకు ఒకసారి నష్టం జరిగితే వాటిని మళ్లీ అసలు రూపంలోకి తీసుకురావడం సాధ్యం కాదని కోర్టు పేర్కొంది.
జైపూర్ వాల్డ్ సిటీకి 2019లో యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా గుర్తింపు లభించింది. అయితే ఈ ప్రాంతంలోని చారిత్రక భవనాలు కూల్చివేయడం, అక్రమ నిర్మాణాలు, ఆక్రమణలు, భవనాల నిర్మాణ రూపాల్లో అనధికారిక మార్పులు జరుగుతున్నాయన్న ఆందోళనలు గత కొంతకాలంగా వ్యక్తమవుతున్నాయి.
2023, 2025 సంవత్సరాల్లో కూడా యునెస్కో జైపూర్ వాల్డ్ సిటీ పరిరక్షణపై ఆందోళనలు వ్యక్తం చేసినట్లు హైకోర్టు తన ఆదేశాల్లో పేర్కొంది. ముఖ్యంగా చారిత్రక ఇళ్లను కూల్చివేయడం, నిబంధనలను సక్రమంగా అమలు చేయకపోవడం వంటి అంశాలను యునెస్కో ప్రస్తావించినట్లు కోర్టు తెలిపింది.
అక్రమ నిర్మాణాలు, సరైన నియంత్రణ లేకపోవడం వల్ల జైపూర్‌కు ప్రపంచ వారసత్వ హోదా తీసుకురావడానికి కారణమైన ప్రత్యేక నిర్మాణ శైలి, చారిత్రక రూపానికి నష్టం కలిగే అవకాశం ఉందని హైకోర్టు పేర్కొంది. హెరిటేజ్ మేనేజ్‌మెంట్ ప్లాన్ల అమలులో జాప్యం, వివిధ ప్రభుత్వ విభాగాల మధ్య సమన్వయం లేకపోవడంపైనా కోర్టు అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసింది.
జైపూర్ డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీతో పాటు నగర మున్సిపల్ సంస్థలు వాల్డ్ సిటీలో జరుగుతున్న అనధికారిక, నియంత్రణ లేని నిర్మాణాలపై ప్రత్యేక సర్వే నిర్వహించాలని హైకోర్టు ఆదేశించింది. ఈ సర్వేకు సంబంధించిన నివేదికను రెండు వారాల్లోగా సమర్పించాలని సూచించింది.
అంతేకాకుండా వారసత్వ ప్రాంతాన్ని రక్షించేందుకు ప్రస్తుతం ఉన్న నిబంధనలు ఏమిటి, వాటి ఉల్లంఘనలపై ఎలాంటి చర్యలు తీసుకున్నారు, భవనాల ఎత్తు మరియు జోనింగ్ నిబంధనలు ఎలా అమలవుతున్నాయి, బఫర్ జోన్‌ను ఎలా రక్షిస్తున్నారు వంటి వివరాలను కూడా అధికారులు కోర్టుకు సమర్పించాల్సి ఉంటుంది. నిర్మాణాలకు అనుమతి ఇచ్చే ముందు హెరిటేజ్ ప్రభావాన్ని పరిశీలిస్తున్నారా లేదా అన్నదానిపై కూడా వివరణ కోరింది.
జైపూర్ వారసత్వ సంపదను కాపాడేందుకు తక్షణ చర్యలతో పాటు దీర్ఘకాలిక కార్యాచరణ ప్రణాళికను రూపొందించాలని కోర్టు ఆదేశించింది. యునెస్కో తుది నివేదిక సమర్పించేలోపు ఈ చర్యల వివరాలను రికార్డులో ఉంచాలని అధికారులకు సూచించింది.