మారుతున్న దోమల స్వభావం.. కొత్త సవాళ్లు విసురుతున్న వ్యాధి నియంత్రణ
హైదరాబాద్తో పాటు తెలంగాణలో డెంగీ ఇప్పుడు కేవలం వర్షాకాలానికి మాత్రమే పరిమితమైన వ్యాధి కాదు. మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితులు, దోమల పెంపకం తీరులో వచ్చిన మార్పులు, లక్షణాలు కనిపించని (Asymptomatic) కేసులు పెరగడం వల్ల డెంగీ ఏడాది పొడవునా ప్రజారోగ్యానికి ముప్పుగా మారుతోందని ఆరోగ్య శాఖ హెచ్చరిస్తోంది.
కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ ముందస్తు హెచ్చరికల నేపథ్యంలో తెలంగాణ ఆరోగ్య అధికారులు అప్రమత్తమయ్యారు. సంప్రదాయ డెంగీ నియంత్రణ చర్యలు ప్రస్తుతం సరిపోవడం లేదని, దోమల ప్రవర్తన మారిపోవడంతో కొత్త వ్యూహాలు అవసరమని వారు చెబుతున్నారు.
ఈ ఏడాది తెలంగాణలో ఎడతెరిపి లేకుండా కురిసే వర్షాలకంటే, మధ్య మధ్యలో పడే వర్షాలు మరియు పొడి వాతావరణం దోమల పెరుగుదలకు మరింత అనుకూలంగా మారిందని నిపుణులు వివరిస్తున్నారు. నిరంతర వర్షాలు దోమల గుడ్లు, లార్వాలను కొట్టుకుపోయేలా చేస్తాయి. కానీ మధ్య మధ్యలో కురిసే వర్షాల వల్ల నిర్మాణ ప్రదేశాలు, భవనాల పైకప్పులు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాల ప్రాంగణాల్లో నిల్వ ఉండే స్వచ్ఛమైన నీరు దోమల పెంపకానికి అనువైన ప్రదేశాలుగా మారుతోంది.
ఆరోగ్య అధికారులను ఎక్కువగా ఆందోళనకు గురిచేస్తున్న మరో అంశం లక్షణాలు కనిపించని డెంగీ బాధితులు. దాదాపు 80 శాతం మందికి డెంగీ వచ్చినా స్పష్టమైన లక్షణాలు కనిపించవు. అలసట లేదా స్వల్ప జ్వరం మాత్రమే ఉండడంతో చాలామంది పరీక్షలు చేయించుకోరు. అయితే వారి రక్తంలో వైరస్ ఉండటంతో దోమలు వారిని కుట్టి, ఆ వైరస్ను ఇతరులకు వ్యాపింపజేస్తాయి. దీంతో డెంగీ నియంత్రణ మరింత క్లిష్టంగా మారుతోంది.
అలాగే ఎడిస్ ఈజిప్టి (Aedes aegypti) అనే డెంగీ వ్యాప్తి చేసే దోమ ఇప్పుడు మురికి నీటిలో కాకుండా స్వచ్ఛమైన నిల్వ నీటిలో ఎక్కువగా పెరుగుతోందని అధికారులు చెబుతున్నారు. ఫ్రిజ్ డ్రిప్ ట్రేలు, పూల కుండీలు, ఎయిర్ కూలర్లు, ఏసీ నుంచి వచ్చే నీరు నిలిచే ప్రదేశాలు వంటి వాటిలో కూడా ఇవి సులభంగా పెరుగుతున్నాయి. అందువల్ల కేవలం మురుగు కాలువలను శుభ్రం చేయడం మాత్రమే సరిపోదని, ఇళ్లలోనూ నీరు నిల్వ ఉండకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలని సూచిస్తున్నారు.
ప్రజలకు ఆరోగ్య శాఖ సూచనలు:
- ఇంటి పరిసరాల్లో ఎక్కడా నీరు నిల్వ ఉండనివ్వకండి.
- పూల కుండీలు, కూలర్లు, నీటి పాత్రలను తరచుగా శుభ్రం చేయండి.
- పూర్తి చేతుల దుస్తులు ధరించండి.
- జ్వరం, తీవ్రమైన తలనొప్పి, ఒళ్లునొప్పులు వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించి డెంగీ పరీక్ష చేయించుకోండి.