పంజాబ్లో 1980-90ల ఉగ్రవాద వ్యతిరేక చర్యల సమయంలో జరిగినట్లు ఆరోపణలు ఉన్న మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలను వెలుగులోకి తీసుకువచ్చిన వ్యక్తి జస్వంత్ సింగ్ ఖల్రా. ఆయన జీవిత కథ ఆధారంగా రూపొందిన ‘సట్లుజ్’ (మునుపటి పేరు Punjab ’95) సినిమా విడుదలైన 48 గంటల్లోనే భారతదేశంలో ఓటీటీ వేదిక నుంచి తొలగించబడడంతో మరోసారి ఈ అంశం దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది.
జస్వంత్ సింగ్ ఖల్రా ఏమి వెలుగులోకి తెచ్చారు?
జస్వంత్ సింగ్ ఖల్రా మొదట బ్యాంకు ఉద్యోగి. తర్వాత మానవ హక్కుల కార్యకర్తగా మారారు. పంజాబ్లో ఉగ్రవాద వ్యతిరేక చర్యల సమయంలో వేలాది మంది అదృశ్యమయ్యారని, గుర్తుతెలియని మృతదేహాలను పోలీసు అధికారులు రహస్యంగా దహనం చేశారనే ఆరోపణలపై ఆయన విస్తృతంగా విచారణ చేశారు.
శ్మశానాల రికార్డులను పరిశీలించి, 1984 నుంచి 1994 మధ్య సుమారు 25 వేల గుర్తుతెలియని మృతదేహాలను అక్రమంగా దహనం చేసినట్లు ఆయన ఆధారాలతో వెల్లడించారు. ఈ విషయాన్ని అంతర్జాతీయ వేదికలపైనా ప్రస్తావించారు.
తర్వాత ఏమైంది?
1995లో జస్వంత్ సింగ్ ఖల్రా అకస్మాత్తుగా అదృశ్యమయ్యారు. అనంతరం ఆయనను అపహరించి హత్య చేసిన కేసులో పలువురు పంజాబ్ పోలీసు సిబ్బందిపై విచారణ జరిగింది. కోర్టు వారిలో కొందరిని దోషులుగా తేల్చి జీవిత ఖైదు విధించింది. అయితే ఖల్రా మృతదేహం ఇప్పటికీ లభించలేదు.
సినిమా ఎందుకు వివాదంలో పడింది?
ఈ సినిమా నిర్మాణం పూర్తికాకముందే వివాదం మొదలైంది. సెన్సార్ బోర్డు సినిమా కథలో పరిపాలనను ప్రతికూలంగా చూపుతున్న అంశాలపై అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసి, 100కు పైగా మార్పులు (కట్స్) చేయాలని సూచించినట్లు సమాచారం. నిర్మాతలు వాటిని అంగీకరించకుండా న్యాయపోరాటం కొనసాగించారు. చివరకు ‘సట్లుజ్’ పేరుతో నేరుగా ఓటీటీలో విడుదల చేసినా, విడుదలైన రెండు రోజుల్లోనే భారత్లో ప్రదర్శన నిలిపివేయబడింది.
ప్రస్తుతం పరిస్థితి
సినిమాను ఎందుకు తొలగించారనే అంశంపై కేంద్ర ప్రభుత్వం పరిశీలన ప్రారంభించింది. ఈ ఘటనతో భావ వ్యక్తీకరణ స్వేచ్ఛ, ఓటీటీ కంటెంట్ నియంత్రణ, చారిత్రక సంఘటనల చిత్రీకరణ వంటి అంశాలపై దేశవ్యాప్తంగా చర్చ కొనసాగుతోంది.