సరస్వతీదేవి అంటే మనకు వెంటనే చేతిలో వీణతో దర్శనమిచ్చే రూపమే గుర్తుకు వస్తుంది. కానీ తమిళనాడులోని కాంచీపురం, మహాబలిపురం, గంగైకొండచోళపురం ప్రాంతాల్లో ఉన్న పల్లవ, చోళుల కాలం నాటి దేవాలయాల్లో చెక్కిన సరస్వతీ శిల్పాలు ఈ అభిప్రాయాన్ని ప్రశ్నిస్తున్నాయి. ఆ శిల్పాల్లో దేవి చేతిలో వీణ కనిపించదు.
పురావస్తు, శిల్పకళా నిపుణుల అధ్యయనం ప్రకారం, క్రీస్తుశకం 7వ నుంచి 11వ శతాబ్దాల మధ్య రూపొందిన ఈ శిల్పాల్లో సరస్వతీదేవి ప్రధానంగా జ్ఞానం, విద్య, వాక్పటిమకు ప్రతీకగా మాత్రమే చిత్రించబడింది. ఆమె చేతుల్లో పుస్తకం, అక్షమాల, కమలం వంటి చిహ్నాలు కనిపిస్తాయి. అయితే నేటి రూపంలో ఉండే వీణ మాత్రం కనిపించదు.
పరిశోధకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, సరస్వతీదేవిని సంగీతానికి అధిష్ఠాన దేవతగా విస్తృతంగా ఆరాధించడం ప్రారంభమైన తర్వాతి శతాబ్దాల్లోనే ఆమె చేతిలో వీణను చూపించే సంప్రదాయం ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది. అప్పటి నుంచి వీణ ఆమెకు శాశ్వత గుర్తింపుగా మారింది.
అంటే, నేడు మనం చూసే వీణాధారి సరస్వతీదేవి రూపం మొదటి నుంచే అలానే లేదని, భారతీయ శిల్పకళా సంప్రదాయంలో కాలక్రమేణా రూపుదిద్దుకున్నదని ఈ పల్లవ, చోళ యుగ శిల్పాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఇవి భారతీయ దేవతా రూపాల పరిణామాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి విలువైన చారిత్రక ఆధారాలుగా నిలుస్తున్నాయి.