భారత్లో నిజంగా నడిచే హక్కు సురక్షితంగా ఉందా? అనే ప్రశ్నకు ఇటీవల సుప్రీంకోర్టు చారిత్రాత్మక సమాధానం ఇచ్చింది. రహదారులపై సురక్షితమైన ఫుట్పాత్లపై నడవడం ప్రతి పౌరుడి ప్రాథమిక హక్కు అని స్పష్టం చేసింది. అయితే ఈ తీర్పు అమలులోకి రావాలంటే ఫుట్పాత్లను ప్రజలకు తిరిగి అందించే బాధ్యత ఎవరిది? అనే ప్రశ్న ఇప్పుడు ముందుకొచ్చింది.
ఈ చర్చకు కారణమైన ఘటన ఎంతో విషాదకరం. ఐదేళ్ల చిన్నారి తన తండ్రితో కలిసి పాఠశాలకు వెళ్తుండగా, అక్కడ ఫుట్పాత్ లేదా జీబ్రా క్రాసింగ్ లేకపోవడంతో రోడ్డుపైనే నడవాల్సి వచ్చింది. ఈ సమయంలో ఓ ట్యాంకర్ ఢీకొని ఆ చిన్నారి ప్రాణాలు కోల్పోయాడు. ఈ ఘటనతో సుప్రీంకోర్టు దేశవ్యాప్తంగా పాదచారుల భద్రతపై దృష్టి సారించింది.
కోర్టు తీర్పు ప్రకారం, రోడ్డు ఉంటే తప్పనిసరిగా దానికి ఫుట్పాత్ కూడా ఉండాలి. వాటిని నిర్మించడం, గుర్తించడం, నిర్వహించడం స్థానిక సంస్థలు, మున్సిపాలిటీలు, పట్టణాభివృద్ధి సంస్థల చట్టబద్ధ బాధ్యత అని స్పష్టం చేసింది. ఫుట్పాత్లపై నడిచే హక్కు మోటారు వాహనాల సౌకర్యం కంటే ముఖ్యమని పేర్కొంది.
అయితే వాస్తవ పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంది. దేశంలోని చాలా నగరాల్లో ఫుట్పాత్లు ఆక్రమణలకు గురయ్యాయి. కొన్నిచోట్ల వ్యాపారులు, పార్క్ చేసిన వాహనాలు, విద్యుత్ స్తంభాలు, నిర్మాణ సామగ్రి ఫుట్పాత్లను ఆక్రమించగా, మరికొన్ని చోట్ల అసలు ఫుట్పాత్లే లేవు. దీంతో పాదచారులు ప్రాణాలను పణంగా పెట్టి రోడ్లపైనే నడవాల్సి వస్తోంది.
నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, కోర్టు తీర్పు ఒక్కటే సమస్యను పరిష్కరించదు. స్థానిక సంస్థలు కఠినంగా చర్యలు తీసుకోవడం, ఆక్రమణలను తొలగించడం, ప్రజలు కూడా ఫుట్పాత్లను గౌరవించడం వంటి చర్యలు కలిసి అమలైతేనే ఈ తీర్పు నిజమైన ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన ఈ తీర్పు భారత నగరాల్లో పాదచారుల హక్కులకు కొత్త దిశ చూపించింది. ఇప్పుడు అసలు సవాలు — ఫుట్పాత్లను తిరిగి ప్రజల కోసం అందుబాటులోకి తీసుకురావడమే.